Liliana Chmura
Wśród wysokich traw afrykańskiej sawanny


Lekcję „Wśród wysokich traw afrykańskiej sawanny” przeprowadziłam w klasie VI. Wykorzystałam w niej prezentacje multimedialne wykonane przeze mnie w programie Microsoft PowerPoint.

Cele

a) cele szczegółowe:

- rozpoznawanie charakterystycznych dla afrykańskiej sawanny gatunków roślin i zwierząt,

- czytanie i interpretowanie wykresów klimatycznych,

- poszukiwanie i wykorzystywanie informacji z encyklopedii, słowników, i innych wydawnictw,

b) cele operacyjne:

Po lekcji uczeń:

- potrafi odróżnić krajobraz sawanny od krajobrazu pustynnego,

- potrafi pokazać na mapie afrykańską sawannę,

- interpretuje wykres klimatyczny,

- charakteryzuje pory roku występujące na sawannie,

- wymienia przystosowania roślin do życia na sawannie,

- potrafi rozpoznać i wymienić kilka gatunków roślin i zwierząt charakterystycznych dla afrykańskiej sawanny,

- umie ułożyć łańcuch pokarmowy z organizmów występujących na sawannie (dostrzega zależności pokarmowe),

- potrafi wskazać w łańcuchu pokarmowym: producentów pokarmu, konsumentów I i II rzędu.

Środki dydaktyczne:

karty pracy ucznia, „Atlasy geograficzne dla szkoły podstawowej – blok przyroda”, „Leksykon zwierząt od A do Ż”, zestaw komputerowy, prezentacje multimedialne, zdjęcia zwierząt sawanny (wycięte z przyrodniczych czasopism).

Metody:

praktycznego działania (praca z tekstem), słowna (pogadanka), projekcja dwóch multimedialnych prezentacji: „Zwierzęta afrykańskiej sawanny”, „Czy te zwierzęta żyją na afrykańskiej sawannie?”

Formy: zespołowa, zbiorowa.

ETAPY LEKCJI

PRZEBIEG LEKCJI

KOMPETENCJE KLUCZOWE

Zaangażowanie – 5 minut

- Wstępna organizacja lekcji,
- Przypomnienie wiadomości z poprzednich lekcji:

- jakie znasz rodzaje pustyń?
- co jest przyczyną powstawania różnych pustyń?
- jak nazywa się największa na świecie pustynia i na jakim kontynencie się znajduje?
- wymień zwierzęta charakterystyczne dla pustyń,
- co to są oazy?
- w jaki sposób przystosowały się rośliny i zwierzęta do życia w warunkach pustynnych?

- Podział uczniów na grupy 6-osobowe.
- Rozdanie materiałów do pracy w grupie.
- Przedstawienie celów lekcji.
- Wprowadzenie uczniów w tematykę
(projekcja prezentacji multimedialnej „Zwierzęta afrykańskiej sawanny”).

- Organizowanie,

- uczenia się,

- planowanie,

- słuchanie,

- komunikowanie się,

Przekształcanie – 20 minut

Uczniowie rozwiązują zadania w grupach.
Odpowiadają na pytania z karty pracy, wykonują list gończy.
Nauczyciel czuwa nad prawidłowym wykonaniem zadań.

- twórcze rozwiązywanie problemów we współpracy z innymi,

- komunikowanie się,

- ocena własnego uczenia się,

- syntetyzowanie wiedzy,

Prezentacja – 10 minut

Sprawozdawcy prezentują efekty pracy grupy, listy gończe, które są wywieszane na gazetce.
Nauczyciel ocenia poprawność merytoryczną pracy.

- ocenianie,

- słuchanie,

- komunikowanie się.

Refleksja – 5 minut

W czasie prezentacji uczniowie sami oceniają pracę grupy oraz własne zaangażowanie.
Projekcja drugiej multimedialnej prezentacji: „Czy te zwierzęta żyją na afrykańskiej sawannie?”
Uczniowie wypełniają arkusz ewaluacyjny.

- ocena własnego uczenia się,

- komunikowanie się.

Załącznik l

KARTA EWALUACYJNA

Jak oceniasz dzisiejszą lekcję przyrody? Podkreśl odpowiedź.

Podobała mi się

Nie wiem

Nie podobała mi się

Załącznik 2

KARTA PRACY UCZNIA

Zadanie l

Na mapie Afryki zaznacz odpowiednim kolorem:

- zielonym – krajobraz lasów równikowych,
- pomarańczowym - krajobraz sawanny,
- żółtym – krajobraz pustynny.

Zadanie 2

Na podstawie wykresu klimatycznego dla Bamako[1] uzupełnij charakterystykę klimatu sawannowego:

Temperatura w strefie sawann – Bamako:

Opady w strefie sawann – Bamako:

a) Temperatury wszystkich miesięcy w roku są ...................... (wysokie, niskie).

Najcieplejszym miesiącem jest .................... . Jego temperatura przekracza ....................... .

Najchłodniejszym miesiącem jest ........................... . Jego średnia temperatura wynosi ........... .

b) Pory roku w klimacie sawannowym nie są związane z temperaturą lecz z ......................................... .

c) Występują ....................... pory roku:

- deszczowa,

- sucha.

Zadanie 3

Opisz wygląd sawanny:

a) w porze deszczowej:

b) w porze suchej:

Zadanie 4

Na obszarze afrykańskiej sawanny żyją liczne gatunki roślinożernych ssaków. Wśród nich dwa gatunki żywiące się liśćmi, gałęziami drzew, odróżniające się budową ciała pozwalającą im sięgać wysoko po pokarm. Są to ........................ i ............................... .

Zadanie 5

Ułóż 2 łańcuchy ilustrujące zależności pokarmowe na sawannie. Kolorem podkreśl producentów, niebieskim – konsumentów I rzędu, a czerwonym – konsumentów II rzędu.

Zadanie 6

Jakie rośliny są charakterystyczne dla afrykańskiej sawanny? Wypisz przystosowania roślin do warunków panujących na sawannie.

- charakterystyczne rośliny:

- przystosowania roślin:

Zadanie 7

Ułóż list gończy za wybranym zwierzęciem afrykańskiej sawanny.

Załącznik 4

Zadanie domowe

Rozwiąż krzyżówkę, a dowiesz się jaki gatunek małp żyje na afrykańskiej sawannie.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

1

 

 

 

 

 

 

2

 

 

 

 

 

 

 

 

3

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

4

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

5

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

6

 

 

 

 

 

 

7

 

 

 

 

Pytania do krzyżówki:

1. Jeden z największych ssaków lądowych.
2. Najszybszy kot.
3. „Król” zwierząt.
4. Afrykański padlinożerca.
5. Charakterystyczne drzewo sawanny.
6. ............... gnu.
7. Kontynent położony po obu stronach równika.



[1]Bamako, stolica Mali, w południowo-zachodniej części kraju, w górnym biegu rzeki Niger, w dystrykcie stołecznym. 894 tys. mieszkańców (1994).

Główny ośrodek przemysłowy, centrum administracyjne, handlowe, finansowe i kulturalno-naukowe kraju. Rozwinięty przemysł spożywczy (olejarski, mięsny, tytoniowy, przetwórstwo owoców) i włókienniczy (bawełna, kapok), ponadto metalowy, maszynowy (maszyny rolnicze), środków transportu, materiałów budowlanych, poligraficzny, obuwniczy, fabryka zapałek. Znany ośrodek rzemiosła artystycznego (złotnictwo, wyroby z kości słoniowej, skóry i drewna).

Lokalny węzeł komunikacyjny, połączony linią kolejową z Dakarem (Senegal). Międzynarodowy port lotniczy Sénou. Uniwersytet, liczne szkoły wyższe, m.in. administracyjna, medyczna, stomatologiczna, pedagogiczna, techniczna, instytuty naukowe, np. meteorologiczny, zootechniczny, rolnictwa tropikalnego. Biblioteka narodowa. Muzeum narodowe (założone w 1882).

Bamako, zasiedlone przez ludy Bambara i Malinke, wchodziło w skład istniejącego od VII do XV w. państwa Mali. W XI-XV w. ważne centrum muzułmańskie. W 1882 zajęte przez wojska francuskie dowodzone przez J.S. Gallieniego. Od 1908 stolica kolonii Sudan Francuski, następnie (od 1958) autonomicznej republiki Sudan Zachodni (w składzie Wspólnoty Francuskiej), a od 1960 niepodległej Republiki Mali.

W pobliżu, w mieście Koulikoro, połączonym z Bamako linią kolejową, port śródlądowy na Nigrze oraz elektrownia wodna (Sotuba).