ORGANIZACYJNO - PRAWNE
PROWADZENIA DZIAŁALNOŚCI GOSPODARCZEJ


Działalność gospodarcza, wykreowana przez system prawny każdego państwa forma organizacyjno-prawna umożliwiająca zespolenie podmiotów uczestniczących w procesie gospodarczym (właścicieli, zarządzających i pracowników) oraz materialnych czynników produkcji (środki i przedmioty pracy). Prowadzona jest najczęściej  w postaci przedsiębiorstwa (obok zakładów budżetowych, jednostek gospodarczych, organizacji  społecznych itp.), w którym dokonuje się wytworzenie produktów lub świadczenie usług w celach zasadniczo zarobkowych.
Prawodawca określa warunki umożliwiające owo zespolenie stosownie do potrzeb danej działalności     jednoczesnym zabezpieczeniu interesów państwa, otoczenia społeczno-gospodarczego oraz uczestniczących
prowadzenia działalności gospodarczej są swego rodzaju wzorcami prawno-organizacyjnymi, określającymi przede  wszystkim wymagania założycielskie, strukturę władzy (zarządzania) w przedsiębiorstwie oraz odpowiedzialność za jego  działania. Im większa różnorodność wzorców, ogólność – w sensie możliwości indywidualizacji rozwiązań ekonomicznych i organizacyjnych (dopasowanie do konkretnych potrzeb oraz swoboda        w wyborze formy przez podmioty podejmujące  działalność gospodarczą) – tym lepsze możliwości dopasowania formy prawno-organizacyjnej do zróżnicowanych warunków  jej prowadzenia        (np. skali, przedmiotu działania, dążeń założycieli itd.).

 Do podstawowych form prawno-organizacyjnych działalności gospodarczej małych firm należą :
firma jednoosobowa

        spółki
                                                                               osobowe (cywilna, jawna , komandytowa )
                                                                                         kapitałowe ( z ograniczoną odpowiedzialnością )




Firma jednoosobowa, najprostrza i najtańsza forma organizacji przedsiębiorstwa, najczęstsza w handlu detalicznym, rolnictwie, usługach i rzemiośle. Właściciel takiej firmy jest w pełni odpowiedzialny za długi firmy i odpowiada również własnym majątkiem w wypadku bankructwa. Aby założyć taką firmę  należy zgłosić rozpoczecie działalności gospodarczej i wnieść niewielką opłatę.


 

Spółka cywilna, spółka działająca na podstawie prawa cywilnego. Wspólnicy (minimum dwóch) spółki cywilnej
zobowiązują się do dążenia do określonego, wspólnego celu gospodarczego. Wspólnicy tworzą kapitał spółki cywilnej z wniesionych przez siebie  wkładów             w postaci gotówki lub aportu, a później również dochodów spółki.
W spółce cywilnej nie istnieje możliwość odsprzedaży wkładu udziałowego osobom trzecim, a przyjęcie nowego
wspólnika wiąże się  ze zmianą w umowie spółki cywilnej. Za zobowiązania spółki cywilnej wszyscy wspólnicy odpowiadają zarówno majątkiem spółki,   jak           i każdy majątkiem osobistym.
Spółkę cywilną można założyć na czas nieograniczony lub na czas ograniczony w celu wykonania jakiegoś
pojedynczego przedsięwzięcia. Spółka cywilna nie ma osobowości prawnej.
 

Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością (sp. z o.o.), spółka działająca na podstawie prawa handlowego. W sp. z o.o.  wspólnicy odpowiadają za zobowiązania przedsiębiorstwa jedynie do wysokości swoich wkładów, tzn. nie odpowiadają majątkiem  osobistym, z jednym wyjątkiem –             z majątku prywatnego udziałowca sp. z o.o. mogą być egzekwowane kwotyadłużenia, jakie ma  spółka z tytułu nie płaconych podatków. Prawo nie wyznacza ani dolnej, ani górnej granicy liczby wspólników, oznacza to, że udziałowcem może być jedna osoba fizyczna lub osoba prawna.
Spółka powstaje z chwilą wpisania do rejestru handlowego, nabywając jednocześnie osobowość prawną.
Korzyścią, jaką spodziewa się osiągnąć wspólnik, jest, podobnie jak w spółce akcyjnej, dywidenda. Najważniejszymi organami spółki są zarząd oraz  zgromadzenie wspólników. Ponadto umowa spółki może przewidywać powołanie komisji rewizyjnej lub rady nadzorczej (bądź obu jednocześnie), natomiast gdy liczba wspólników przekracza 50, jest obligatoryjny wymóg powołania któregoś z tych organów.
 

Spółka jawna spółka działająca na podstawie prawa handlowego. Nie różni się w zasadzie od spółki cywilnej, konieczne jest natomiast jej zarejestrowanie w rejestrze handlowym oraz ścisłe przestrzeganie reguł oznaczenia firmy, czyli nazwy spółki. Firma spółki jawnej musi zawierać nazwiska wszystkich wspólników albo nazwisko i przynajmniej pierwszą literę imienia danego lub kilku  wspólników z dodatkiem wskazującym na tę spółkę.
Spółki jawne najczęściej zakładane są w celu prowadzenia działalności gospodarczej na większą skalę.Ze względu na koszty związane z rejestracją spółki jawnej      i jej podobieństwo do spółki cywilnej tego typu forma nie istnieje
w zasadzie w życiu gospodarczym. Spółka jawna nie ma osobowości prawnej
 

Spółka komandytowa spółka osobowa oparta na prawie handlowym, powstała w wyniku umowy zawartej w formie aktu  notarialnego.
 Spółka komandytowa stanowi w zasadzie formę pośrednią pomiędzy spółkami osobowymi a kapitałowymi.
Przynajmniej jeden ze   wspólników (komplementariusz) odpowiada wobec wierzycieli całym swoim majątkiem (jak   w przypadku spółek osobowych),  odpowiedzialność zaś przynajmniej jednego (komandytariusza) jest ograniczona do wysokości wniesionego wkładu (jak w przypadku spółek kapitałowych).
 
 
 

Hasło opracowano na podstawie “Słownika Encyklopedycznego Edukacja Obywatelska” Wydawnictwa Europa. Autorzy: Roman
                                                                                                                                                              Smolski, Marek Smolski, Elżbieta Helena Stadtmüller. ISBN 83-85336-31-1. Rok wydania 1999.
 

                                                                                                                                                                                POWRÓT